Atatürk İlkeleri (1) – Cumhuriyetçilik

 

 

Atatürk sağliğinda ideolojisine temel olacak ''altı ilke'' saptamiş ve bunlar 1937 Yılında yapılan bir Anayasa değişikliği ile Türk Devleti'nin anayasal dayanakları durumuna getirilmişti. Anayasadaki sıralamaya göre bu ilkeler şunlardan oluşur: ''Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçilik, Devletçilik, Lâiklik, İnkılâpçılık''. Bu ilkeler teker teker incelendiği zaman hiçbirinin doğrudan doğruya Atatürk tarafından ''bulunmuş'' olmadiği kesin olarak anlaşılır. Modern ve demokratik bütün cumhuriyetlerde bu ilkelerin hemen hepsi uygulanmaktadır. Bu bakımdan diyebiliriz ki, dış yapısı bakımından Atatürk ilkeleri özgün değillerdir.

 

Ama iç yapıları bakımından bu ilkeleri Atatürk ulusumuzun özelliklerine, tarihsel ve kültürel koşullarına uygun biçime getirmiştir. Bizim ulusçuluk anlayışımız ile söz gelimi İngilizlerin bu konudaki tutumları birbirinden farklıdır. Türkiye Cumhuriyeti ile başka cumhuriyetlerin uygulama alaninda değişikler göstermesi doğaldır. Temelde aynı kavram olmakla birlikte lâiklik de Batı Avrupa ülkeleri ile bizde değişik biçimlerde uygulanmaktadir.

 

 

Devlet

 

• belli sınırlar içinde – yani bir ülkede – yaÅŸayan insanların kendi içlerinden çıkardıkları bir güçle – yani egemenlikle – örgütlenme sonucu oluÅŸan bir toplumsal kurum
• temel taÅŸları:

1.      ülke

2.      insan topluluğu

3.      egemenlik

devletin olmazsa olmaz üç ögesi

• devletlerde üç ögenin farklılıkları:

1.      ülkesi büyük/küçük

2.      nüfusu fazla/az

3.      egemenliğin kullanılışı

 

Cumhuriyet

 

• egemenliÄŸi kullananlar seçimle iÅŸbaşına gelirler
• seçimin bir kez deÄŸil, belli aralıklarla yapılması kaydıyla

·        yoksa yeniden monarşiye veya diktatölüğe yönelme

 

Cumhuriyet Çeşitleri

 

• çeÅŸitleri belirleyen unsur:           seçimi kimlerin yaptığı
• OligarÅŸik Cumhuriyet
• Halka Dayalı Cumhuriyet
• (MeÅŸruti MonarÅŸi)

 

Demokrasi

 

• cumhuriyet, demokrasinin doÄŸup geliÅŸmesi için en ülküsel devlet biçimi
• ÅŸu esaslara dayanır:

·        insanların bütün temel haklarına sahip olmasına

·        toplum içinde çeşitli düşüncelerin temsil edilebilmesine

·        yuttaşların yöneticileri serbestçe seçebilmesine ve denetleyebilmesine

·        yasalar karşısında eşitlik

 

Türkler nasıl yönetildiler?

 

• Ä°slamiyetten önce:                    oligarÅŸik devletler
• Ä°slamiyete girdikten sonra:        monarÅŸik devletler
• Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu:            padiÅŸahlı

·        1839:                    Tanzimat Fermanı – can, mal ve onur güvenliği

·        1856:                    Islahat Fermanı – yasal eşitlik

·        1876-1878:           Birinci Meşrutiyet Dönemi

·        1908-1918:           İkinci Meşrutiyet Dönemi

• Türkiye Cumhuriyeti:                29 Ekim 1923 Cumhuriyet'in ilanı

 

 

Türkiye Cumhuriyeti

 

• Ulusal Egemenlik Ä°lkesi:

·        ''Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir''

·        eşitlik

·        özgürlük

• ulus egemenliÄŸini Türkiye Büyük Millet Meclisine emanet eder
• TBMM ulusun bır aracıdır

 

Atatürk Cumhuriyetçiliği

 

• ulus egemenliÄŸine dayanan demokratik bir hukuk devleti